پروتز دندانی به مجموعه روشها و دستگاههایی گفته میشود که برای جایگزینی دندانهای از دست رفته یا ترمیم دندانهای آسیبدیده استفاده میشود تا عملکرد جویدن، صحبت کردن و زیبایی لبخند بهبود یابد.
انواع پروتز دندانی و توضیح آنها:
روکش دندان (Crown)
روکش بر روی دندان آسیب دیده یا ایمپلنت قرار میگیرد و باعث استحکام و زیبایی دندان میشود.
انواع روکش: تمام سرامیکی، زیرکونیا، فلز-سرامیک، طلا و غیره.
کاربرد: محافظت دندان ضعیف، جایگزینی تاج دندان از دست رفته.
بریج دندان (Dental Bridge)
بریج یک پل ثابت است که یک یا چند دندان از دست رفته را جایگزین میکند.
بریج بین دو دندان سالم متصل میشود و با تراش دندانهای مجاور، پروتز روی آنها قرار میگیرد.
انواع بریج: بریج سنتی، مریلند بریج (پیوند شده با رزین) و بریج بر پایه ایمپلنت.
کاربرد: جایگزینی چند دندان مجاور در صورت از دست رفتن.
ایمپلنت دندان (Dental Implant)
پایه تیتانیومی که داخل استخوان فک کاشته میشود و جایگزین ریشه دندان است.
پس از جوش خوردن ایمپلنت به استخوان، روکش یا بریج روی آن نصب میشود.
کاربرد: جایگزینی دندانهای از دست رفته به صورت ثابت و طبیعی.
دندان مصنوعی (Dentures)
پروتز متحرکی است که میتواند کل دندانها (دندان مصنوعی کامل) یا چند دندان (پروتز جزئی) را جایگزین کند.
میتواند بر پایه ایمپلنت (اوردنچر) نیز باشد که پایداری بیشتر و قابلیت برداشت دارد.
مراحل انجام پروتز دندانی (ایمپلنت و روکش):
معاینه و ارزیابی کامل وضعیت دندانها و فک
تصویربرداری و برنامهریزی درمان با توجه به نوع پروتز مورد نیاز
در صورت ایمپلنت، جراحی کاشت پایه تیتانیومی در استخوان فک
مرحله بهبودی و جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان (مدت چند ماه)
قالبگیری و ساخت پروتز (روکش، بریج یا دندان مصنوعی)
نصب پروتز روی پایه یا دندانهای تراش خورده
تنظیم و بررسی عملکرد پروتز و آموزش مراقبتهای بعدی
پروتز دندانی از لحاظ ترمیمی و زیبایی اهمیت بالایی دارد و انتخاب نوع مناسب آن بستگی به شرایط بیمار، تعداد دندانهای از دست رفته و وضعیت استخوان فک دارد.
مدت زمان درمان و تعداد جلسات انجام پروتز دندانی بسته به نوع پروتز (ثابت، متحرک یا ایمپلنت) متفاوت است. در ادامه جزئیات هر نوع درمان آورده شده است:
پروتز ثابت (روکش یا بریج)
معمولا شامل 2 تا 3 جلسه و حدود 2 تا 3 هفته زمان میشود.
در جلسه اول: تراش دندان، قالبگیری و ساخت موقت انجام میشود.
در جلسه دوم: امتحان فریم فلزی یا زیرساخت، بررسی انطباق و رنگ.
در جلسه سوم: تحویل نهایی روکش یا بریج.
اگر نیاز به درمان لثه یا ریشه وجود داشته باشد، این زمان ممکن است تا یک ماه افزایش یابد.
پروتز متحرک (دستدندان کامل یا جزئی)
برای ساخت دستدندان معمولی، مراحل قالبگیری اولیه و نهایی و امتحان فک و دندانهای مومی معمولاً 3 تا 5 جلسه زمان میبرد.
هر جلسه بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد، ولی بین جلسات معمولاً ۱ تا ۲ هفته برای آمادهسازی در لابراتوار فاصله است.
کل دوره درمان پروتز کامل متحرک معمولاً حدود ۲ تا ۴ هفته طول میکشد.
پروتز فلکسیبل یا نشکن (پروتز متحرک نرم)
درمان با پروتز فلکسی معمولا ۲ تا ۳ جلسه طول میکشد و در مجموع طی ۱ تا ۲ هفته تحویل داده میشود؛ به تنظیمات خاصی هم نیاز ندارد و راحتی بیشتری دارد.
ایمپلنت دندانی
طول درمان ایمپلنت بسته به شرایط استخوان و نیاز به پیوند ممکن است چند ماه طول بکشد.
بهطور میانگین، از مرحله کاشت پایه تا نصب تاج نهایی ۳ تا ۶ ماه زمان لازم است.
هر جلسه جراحی یا تحویل قطعات حدود ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد.
بنابراین:
پروتز ثابت: حدود ۲ تا ۳ هفته
پروتز متحرک یا فلکسی: حدود ۲ تا ۴ هفته
ایمپلنت: حدود ۳ تا ۶ ماه
در هر مورد، زمان دقیق بسته به وضعیت دهان، تعداد دندانها و نوع مواد انتخابی متفاوت است.